Plannen Wouter Bos (I)

Plannen van de PvdA voor bestrijding vergrijzing en solidariteit
Vandaag heeft Wouter Bos, de leider van de Partij van de Arbeid, plannen bekend gemaakt voor een aantal aanpassingen ten behoeve van de financiering van de vergrijzing en ter verhoging van de solidariteit tussen "rijken" en "armen". Aangezien een groot aantal plannen zijn genoemd, zal het Financieel Weekblad niet ineens op alle plannen reageren.

Dit keer zullen 2 plannen worden besproken, in een vervolg komen andere onderwerpen aan bod.

Hypotheekrente aftrek beperken
De PvdA stelt voor om de hypotheekrente aftrek te beperken tot een maximum van 42%. Dit voorstel lijkt veel op de voorspelling die het Financieel Weekblad begin deze maand deed, en het ziet er naar uit dat dit voorstel redelijk positief is ontvangen. Het is een redelijke aanpassing die niet al te verstorend werkt op de woningmarkt en vermindert het voordeel van de aftrek alleen voor mensen die meer dan 50.000 euro verdienen (voor toelichting: zie het artikel begin april). Tevens zijn veel huizenbezitters inmiddels aan het idee gewend dat er een ingreep zou komen in de hypotheekrente aftrek en deze maatregel levert een forse besparing op voor de overheid zonder mensen met een inkomen onder de 50.000 euro te treffen. Het past tevens zeer goed bij de achterban van de PvdA. Nu er zelfs binnen de VVD ruimte is om over dit onderwerp te praten (zie Rita Verdonk's uitspraken tijdens de debatten voor het lijsttrekkerschap) lijkt het tevens zeer goed mogelijk dat dit voorstel in een volgende regeerperiode een meerderheid in het parlement kan halen.

Fiscalisering van de AOW
Een ander voorstel zal op meer weerstand kunnen rekenen bij de achterban van de PvdA, maar zou wel op een meerderheid moeten kunnen rekenen in de kamer na 2007: 65-plussers met een goed pensioen zouden mee moeten betalen aan de AOW. Nu betalen alleen 65-minners voor de AOW en zij betalen voor de huidige 65-plussers. Men betaalt dus niet voor de eigen AOW, maar er is sprake van een overdracht van 65- naar 65+. De 65-plussers die roepen dat zij altijd zelf voor de AOW hebben betaald, is een unfair argument. Immers, zij hebben destijds betaald voor de mensen die destijds 65 waren. Dat waren relatief weinig bejaarden die onderhouden werden door relatief veel 65-minners. Zo waren er in 1980 zes AOW-premie betalers ten opzichte van 1 65-plusser, en dat was gemakkelijk op te brengen. Maar in 2030 zijn er minder dan drie AOW-premie betalers voor elke ontvanger. De baby-boom generatie die binnenkort met pensioen gaat, heeft vrij goedkoop rechten opgebouwd die voor de nu 55-minners erg duur betaald moeten worden.

Het is dan ook niet onredelijk om mensen met een goed pensioen, die dat ook fiscaal gunstig hebben kunnen opbouwen, mee te laten betalen aan de AOW. Concrete voorstellen van de PvdA zijn nog niet bekend, maar door bijvoorbeeld elke AOW-er die in totaal meer dan 30.000 euro per jaar verdiend mee te laten betalen aan de AOW kan een forse bijdrage leveren aan het dragen van de lasten van de vergrijzing. Het rijkere deel van de baby-boomers zal hier vanaf 2010 ook aan gaan bijdragen, en dat zal het effect vergroten.

De maatregel kan eenvoudig worden genomen, namelijk door de AOW voor een deel te fiscaliseren. De AOW premies gaan niet meer omhoog, waardoor er minder aan premies binnenkomt dan betaald moet worden. Dit zal gecompenseerd moeten worden door belastinginkomsten. Door in de schijf van 42% ruimte in te bouwen voor deze fiscale bijdrage aan de AOW, betalen zowel de 65-minners als de 65-plussers die in die schijf vallen, mee aan de AOW. Het doel van de PvdA is daarmee bereikt.

Voorspelling (28 april 2006)
AOW premies zullen in de toekomst niet veel meer stijgen. Een steeds groter deel van de AOW last zal vanuit de belastingen en niet vanuit de premies worden gefinancierd. Het fiscale deel van de AOW zal vanaf 2010 meer dan 30% van de totale AOW financiering bedragen, waarbij ook ouderen met een goed pensioen mee zullen betalen.

Geen financiele overheidssteun voor NedCar

DaimlerCrysler heeft besloten om niet langer Smart 4 for 4 auto's te produceren by NedCar in Born. Eigenaar van NedCar, Mitsubishi, heeft daarop aangekondigd dat er 1000 banen gescrapt moeten worden om de terugval in productie op te vangen. Het betreft hier een verdere inkrimping van de capaciteit en werkgelegenheid bij NedCar, waar ongeveer tien jaar geleden nog 8000 mensen werkten. Als de aangekondigde reductie doorgaat, dan werken er volgend jaar nog maar 2000 mensen bij NedCar.

Actie van vakbonden
De vakbonden en werknemers zijn boos, op DaimlerCrysler en Mitsubishi. Woede over het handelen van DaimlerCrysler is zeker gerechtvaardigd, immers, beloftes worden niet nagekomen. Anderzijds kan van een commercieel bedrijf niet verwacht worden dat het doorgaat met de productie van een auto die niet winstgevend verkocht kan worden. Blijkbaar is er vraag naar andere producten dan de Smart 4 for 4.
Dat Mistubishi nu actie onderneemt, is verklaarbaar. De eigenaar van een fabriek die een grote klant (DaimlerCrysler) ziet vertrekken, heeft twee opties: nieuwe klanten vinden (andere autobouwers die om capaciteit verlegen zitten) of inkrimpen.
De vakbonden hebben zelf geconstateerd dat er een overcapaciteit is voor autobouwers, dus het zal moeilijk zijn om een nieuwe partij te vinden, te meer daar zo'n autobouwer ook kan kiezen voor fabrieken in het Oosten (danwel Tjechie, of veel verder in China). Uiteraard is het verstandig en urgent om te gaan zoeken, maar dat Mitsubishi reducties in de personele sfeer heeft aangekondigd, is niets anders dan verstandige bedrijfsvoering. Boosheid tegenover Mitsubishi is enigszins overdreven, dat de medewerkers teleurgesteld zijn, is begrijpelijk.

De vakbonden vragen nu expliciet om steun van de Nederlandse overheid bij het in stand houden van NedCar. De vorm waarin deze steun gegeven zou moeten worden, is nog niet expliciet gemaakt.

Overheidsactie
De regering heeft snel gereageerd, door zich wel met Nedcar te bemoeien (onder meer door met de directie te spreken), maar zonder financiele toezeggingen te doen. Nog afgezien of financiele steun vanuit Brussel wordt toegestaan, is het niet verstandig voor de overheid om verlieslatende commerciele bedrijven te steunen. Zo werkt de markt: winnaars blijven, nieuwe bedrijven worden opgericht, verliezers gaan failliet.

Toekomst
Zo ver is het echter nog niet. Nedcar is een modern bedrijf in een moeilijke sector. Het zal iedereen moeilijk vallen om een nieuwe partner te vinden om Nedcar weer te laten groeien, en het is maar de vraag of er nieuwe modellen voor Mitsubishi gemaakt zullen worden na 2010.

Voorspelling (13 april 2006)
Nedcar zal in 2006 geen nieuwe partner vinden die auto's zal laten produceren in Born.
Als Nedcar topkwaliteit weet te leveren, zal Mitsubishi na 2010 nieuwe modellen bij Nedcar produceren.

Beperking van de hypotheekrente aftrek

Regelmatig steekt de discussie de kop op met betrekking tot een verdere beperking van de hypotheekrente aftrek. In de afgelopen jaren is deze aftrek al beperkt tot alleen de eigen woning en tot een periode van 30 jaar. Echter, vanuit vele kanten wordt aangegeven dat een verdere beperking noodzakelijk zou zijn. Critici van de huidige regeling zijn onder meer de OESO, de Nederlandsche Bank, de Nederlandse Vereniging van Banken, politieke partijen zoals de PvdA, de SP en GroenLinks en recentelijk ook de Vereniging Eigen Huis.

Er zijn 2 belangrijke kritiekpunten die vaak worden gehoord:

1. De hypotheekrente aftrek kost de overheid veel geld (in 2005 meer dan 8 miljard euro), dat beter ingezet kan worden, bijvoorbeeld voor de zorg, voor financiering van de vergrijzing of voor algehele belastingverlaging.
2. De hypotheekrente aftrek komt vooral ten goede van veelverdieners.

Werking van de hypotheekrente aftrek (samenvatting)

Rente op een lening voor de eigen woning en kosten die behoren bij het verwerven van de financiering voor de eigen woning zijn aftrekbaar in box 1 voor de inkomstenbelasting (voor maximaal 30 jaar). De aftrek valt daarmee in het hoogste tarief dat geldig is voor de belastingplichtige. Dat tarief is afhankelijk van het inkomen van de belastingplichtige.

Dit kan het beste worden toegelicht middels voorbeelden.

Voorbeeld 1

Alleenstaande Jan heeft in 2005 een inkomen van 45.000 euro. Hij heeft een lening voor zijn woning (WOZ waarde 250.000 euro) waarover hij 10.000 euro rente betaald. Als de rente niet aftrekbaar zou zijn, zou hij 15.057 euro (geen rekeninghoudend met vrijstelling van huurwaardeforfait) aan premies en belasting betalen. Met hypotheekrente aftrek betaalt Jan 10.857 euro. De overheid helpt Jan met zijn eigen woning met 4.200 euro (42% van 10.000 euro, want de top van Jan's inkomen valt in de 3e schijf van 42%).

Voorbeeld 2

Alleenstaande Sara heeft in 2005 een inkomen van 100.000 euro. Zij heeft eenzelfde woning en lening als Jan. Omdat het inkomen van Sara voor een groot deel in de 4e schijf van 52% valt, ontvangt Sara een korting op de belasting van 5.200 euro. Terwijl zij in eenzelfde huis woont als Jan met dezelfde schuld, krijgt zij meer korting dankzij de hypotheekrente aftrek dan Jan. In totaal betaalt Sara wel meer belasting dan Jan, omdat ze meer verdient, maar haar hypotheekrente voordeel is 1.000 euro meer.

Voorbeeld 3

Alleenstaande Truus heeft in 2005 een inkomen van 100.000 euro, een woning van 800.000 euro en betaalt 30.000 euro aan rente voor de eigen woning financiering. Truus krijgt dankzij de hypotheekrente aftrek een korting van 15.600 euro. Terwijl zij evenveel verdient als Sara, betaalt zij veel minder belasting.

Kosten voor de overheid en beter besteden van het geld

De kosten van de hypotheekrente aftrek waren in 2005 voor de Nederlandse overheid ongeveer 8 miljard euro. Dat is bijna 2% van het Bruto Nationaal Product. Dit geld zou ingezet kunnen worden voor algemene belastingverlaging of om te investeren. Gezien het grote bedrag dat met de hypotheekrente aftrek gemoeid is, is de impact voor mensen met rente aftrek ook groot. Het is evident dat een wijziging dan ook met beleid en voorzichtig, en niet met een grote slag ineens kan worden ingevoerd. Het zou mensen in financiele problemen brengen, zowel door een forse verhoging van de te betalen belastingen als door de impact op de huizenprijs (een daling valt te verwacgten), indien de hypotheekrente aftrek ineens zou worden afgeschaft.

Voordeel vooral voor veelverdieners

De voorbeelden hierboven geven aan dat het voordeel van de hypotheekrente aftrek vooral terecht komt bij veelverdieners. Hoe hoger de schijf, hoe meer voordeel en hoe meer er verdient wordt, des te meer kan worden afgetrokken van de belasting. In de voorbeelden krijgt Truus 11.400 euro meer van de overheid dan Jan, terwijl zij ook nog eens meer verdient. Dit geeft een scheve verhouding.

Beperking, geen afschaffing

Slechts weinigen pleiten voor een volledige afschaffing van de hypotheek rente aftrek, maar wel voor een beperking. Een van de meest gehoorde beperkingen is dat de hypotheekrente voor maximaal 42% kan worden afgetrokken en dan alleen voor nieuwe gevallen. Deze beperking heeft geen impact op bestaande gevallen en treft alleen mensen die ruim meer dan 50.000 euro bruto per jaar verdienen. Het levert de schatkist naar schatting 1 miljard euro per jaar op, waarmee bijvoorbeeld alle inkomstenbelasting tarieven met 1% verlaagd kunnen worden. Daarmee komt de "pijn" terecht bij alleen veelverdieners (meer dan 50.000 euro, dat is meer dan 2x modaal), en profiteert iedereen die belasting betaald.

Voorspelling van het Financieel Weekblad (5 april 2006):

Voor 2012 wordt de hypotheekrente aftrek in Nederland verder beperkt. Dit zal plaatsvinden door met name de aftrek voor veelverdieners (> 50.000 euro per jaar) in te perken.

Wijziging: Opmaak aanpassing; 12 april 2006 11:30 CET

Krapte op de arbeidsmarkt in zicht

De afgelopen negen maanden is de werkloosheid in Nederland gedaald. De totale werkgelegenheid is daarentegen nauwelijks gestegen. Dit volgt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (http://www.cbs.nl).

Tabel 1



(cijfers x1000, seizoengecorrigeerd)



Daarmee lijkt een trend ingezet die gerelateerd lijkt aan de vergrijzing: terwijl er nauwelijks banen bij komen, daalt de werkloosheid. Het totaal aantal mensen beschikbaar voor werk daalt (de kolom "totaal" hierboven).

Deze trend zou te maken kunnen hebben met het vervroegd pensioneren van de baby-boom generatie. VUT en pre-pensioen (overgangsregelingen) bestaan nog altijd voor deze generatie, en het lijkt erop dat er ook volop gebruik van wordt gemaakt. De cijfers lijken dit te suggereren. Immers, tot diep in de jaren negentig was de stelling dat een economische groei van 2% noodzakelijk is in Nederland om de werkgelegenheid op peil te houden. Maar, vorig jaar (2005) was de economische groei slechts 1,1% (gecorrigeerde cijfers eind maart 2006), en toch daalde de werkloosheid met 30.000 mensen, terwijl er maar 10.000 banen bijkwamen.

Alle seinen staan daarmee op groen voor werknemers in de komende jaren. Immers, door de verbeterende economie zullen er banen bijkomen en heel veel mensen vertrekken uit de arbeidspopulatie door (vervroegd) pensioen. Het zal dan ook niet lang meer duren totdat er weer een krapte is op de arbeidsmarkt.

Voorspelling van het Financieel Weekblad (3 april 2006):
De werkloosheid is eind 2008 gedaald tot minder dan 300.000 personen (minder dan 4%)


Wijzigingen:

• kolom toegevoegd als .gif; 3 april 2006 18:48 CET
• spelfout gecorrigeerd en percentage nader gespecificeerd; 3 april 2006 18:51 CET